Nohut, kayısı, buğday, üzüm… Her biri tek başına çok lezzetli olsa da bu malzemeleri bir arada hayal etmek zor. Oysa aynı kazanda kaynadıklarında ortaya harika bir lezzet çıkıyor: aşure. Farklı tatların aynı tencerede kimliğini kaybetmeden bütünleşmesi; toplumların da benzer bir hoşgörüyle “kıvama” gelebileceğinin en güzel kanıtıdır. Bu bakımdan aşure sadece bir tatlı değil; derin bir anlamın, köklü bir geleneğin ve evrensel bir kardeşlik mesajının taşıyıcısıdır. Tam da bu yüzden yıllardır, özellikle yurt dışında yaşayan Müslüman topluluklar için kültürel bir diyalog köprüsü olma görevi üstleniyor.
Batı dünyasında “Nuh’un Pudingi” olarak da bilinen bu eşsiz lezzetin kökleri insanlık tarihinin en eski anlatılarına dayanır. Nuh Tufanı kıssası, küçük farklılıklarla tüm İbrahimî dinlerde yer bulur. Bu ortak zemin, aşureyi farklı inanç ve kültürler için birleştirici bir sembol hâline getirir. Modern toplumların ihtiyaç duyduğu çoğulculuk ve çeşitlilik kavramlarını anlatmak için aşurenin bu kucaklayıcı hikâyesinden daha iyi bir vesile herhâlde bulunamaz.
Diyaloğun Tatlı Dili
Günümüzde bireyler ve toplumlar ortak noktaları bulmaktan ziyade farklılıklara odaklanıp ayrışmaya meyilli bir hâle geldi. Oysa aşure bize kadim bir hakikati fısıldar: Aynı kazanda, uyum içinde kaynayabilmek mümkündür. Aşure tenceresindeki her bir malzeme kendi özgün karakterini, dokusunu ve tadını korur; ancak ortaya çıkan sonuç, tekil lezzetlerin ötesinde ortak bir şaheserdir. Toplumlar için de ideal olan budur: Farklı kimliklerin, inançların ve kültürlerin bir arada yaşaması bir zayıflık değil, büyük bir zenginlik vesilesidir. Yeter ki o kazanı kaynatacak olan ortak değerlerde buluşma iradesi gösterilebilsin.
Bu tatlı ikramla kapısı çalınan komşunun kimliği, kökeni veya inancı, o sıcacık kâsenin buharında âdeta ikincilleşir. Asıl mesele sadece bir tatlıyı ulaştırmak değil; o kâseyle birlikte samimi bir tebessümü, içten bir selamı ve “seninle bir bağ kurmak istiyorum” mesajını iletmektir. İşte bu küçük ama anlamlı temas; kemikleşmiş önyargıları kırar, katılaşmış kalpleri yumuşatır ve toplumsal güveni ilmek ilmek inşa eder.
Yeni Başlangıçların Vesilesi
Muharrem ayı, Hicrî yılın ilk sayfasıdır. Bu yönüyle aşure, sadece bir lezzet değil, yeni başlangıçların da sembolüdür. Yapılan her ikram ve her ziyaret, samimi bir niyetle birleştiğinde gerçek anlamını bulur. Efendimizin komşuluk hukukuna dair hassasiyetini düşündüğümüzde; bir kâse tatlı aslında muhabbeti, samimiyeti ve güveni taşıyan zarif bir elçidir.
Bu yıl evimizde hazırladığımız aşureleri rengârenk süsleyip yanına küçük bir bilgilendirme notu ekleyerek komşularımızın kapısını çalabiliriz: “Muharrem ayı, Hicri takvime göre yeni yılın başlangıcı. Biz de yeni bir yıla erişmenin mutluluğunu sizinle paylaşmak istedik.” diyerek gönüllere dokunabiliriz. Hatta bu geleneği bir “Aşure Pikniği” ile taçlandırmak da mümkün. Bu dostluk kokan güne komşularımızı, iş arkadaşlarımızı veya çocuklarımızın okul çevresini davet edebiliriz. Ateşin üzerine koyduğumuz tencereye herkes getirdiği malzemeyi sevgiyle ekler. Aşure kaynayıp lezzet alırken biz de sohbet eder; birbirimizin sesine, hikâyesine, evinden taşıyıp getirdiği küçük dünyaya kulak veririz.
Bir Diyalog Hikâyesi
İngiltere’de Dialogue Society tarafından yürütülen “Nohutun Hikâyesi” projesi, farklı kültürlerden öğrencileri aynı masa etrafında buluşturuyor. Londra başta olmak üzere Birmingham ve Manchester gibi çeşitli şehirlerde yüzlerce okulda binlerce öğrenciye ulaşan atölyelerde öğrenciler bir nohutun yolculuğu üzerinden kimlik, aidiyet ve birlikte yaşama üzerine düşünüyor. Yemek yapma ve paylaşma etkinlikleriyle desteklenen bu çalışma, farklılıkların uyum içinde bir araya gelebileceğini somut bir şekilde göstererek gençler arasında saygı ve anlayışı artıran örnek bir diyalog faaliyeti oluyor. Yerel belediyeler ve eğitim kurumları tarafından desteklenen proje, toplumsal uyuma katkısından dolayı ödüller aldı. BBC ve diğer televizyon kanallarında sergilendi. Bu sene de yerel medya ve eğitim programlarında örnek uygulama olarak gösterilmeye devam ediyor.
