Demir eksikliği, dünya genelinde en sık görülen beslenme eksikliklerinden biridir. Hamilelik ve âdet kanamaları nedeniyle özellikle kadınlarda daha yaygındır.
Demir eksikliğini değerlendirmek için çoğu kişi yalnızca kanda hemoglobin değerine bakıldığını düşünür. Hemoglobin düzeyinin erkeklerde 13 g/dL, hamile olmayan kadınlarda 12 g/dL’nin altında olması anemi (kansızlık) olarak tanımlanır.
Ancak hemoglobin normal olsa bile vücudun demir depoları düşük olabilir. Bu nedenle ferritin testi de değerlendirilir. Ferritin, vücudun demiri depolayan proteinidir ve demir eksikliğinin erken göstergelerinden biridir.
Demir Neden Önemli?
Demir, yalnızca kan yapımı için değil, oksijen taşınması ve hücresel enerji üretimi için de gereklidir. Bu nedenle demir eksikliğinde yorgunluk, çarpıntı, baş dönmesi, baş ağrısı, nefes darlığı, soğuk el ve ayaklar gibi belirtiler görülebilir. Ayrıca bunlara bağışıklık zayıflığı, soluk cilt, saç dökülmesi, kırılgan tırnaklar ve sık enfeksiyonlar da eşlik edebilir.
Demir açısından kırmızı et, sakatat, balık, yumurta ve baklagiller önemli kaynaklardır. Ispanak, pekmez ve yeşil yapraklı sebzeler de katkı sağlar; ancak bu besinlerdeki demirin emilimi daha sınırlıdır. Gerekli durumlarda doktor kontrolünde demir takviyeleri kullanılabilir.
Saç Dökülmesine Son!
Ferritin düzeyinin “normal” aralıkta olması her zaman yeterli olmaz. Özellikle saç dökülmesi olan kişilerde düşük ferritin düzeyleri önem taşıyabilir. Ancak saç sağlığı için kabul edilmiş tek bir hedef ferritin değeri yoktur. Saç sağlığında B12 vitamini, folat, D vitamini, çinko ve tiroit hormonları da önemlidir. Değerler düzeltildikten sonra saç döngüsü nedeniyle iyileşme birkaç ay içinde görülebilir. Ferritin, vücudun demir depolarını değerlendirmede önemli bir göstergedir.
Açıklanamayan yorgunluk veya saç dökülmesi yaşayan kişilerin doktor kontrolünde ferritin düzeylerini ölçtürmeleri ve gerekli tedaviyi planlamaları sağlıklı bir yaklaşım olacaktır.
Gün Aşırı Kullanmak
Demir eksikliği yaşayan birçok kişi, demir ilaçlarını her gün kullanır. Ancak araştırmalar, bazı durumlarda ilacı gün aşırı almanın demir emilimini artırabileceğini göstermektedir. Bunun sebebi, vücudun demir dengesini ayarlayan “hepsidin” adlı hormondur.
Demir ilacı alındığında hepsidin yükselir ve bağırsaklardan yeni demir emilimini bir süre azaltır. Bir gün ara vermek ise vücudun demiri daha iyi kullanmasına yardımcı olabilir. Ayrıca gün aşırı kullanım, mide bulantısı ve kabızlık gibi yan etkileri de azaltabilir.
Kabızlıktan Korunmak İçin
Demir takviyeleri bazı kişilerde kabızlığa yol açabilir. Bunu azaltmak için . . .
Dr. Ecz. Zeynep Hare Aslan’dan demir takviyesi kullanımı önerileri:
Demir takviyesini;
- Aç karnına ve C vitamini kaynağı ile birlikte alın.
- Çay, . . .
- …
