Kapınızı son kez çekip, anahtarı cebinizde ağır bir yük gibi hissettiğiniz o ânı hayal edin. Arkada bıraktığınız, sadece bir ev ya da bir sokak değildi; biriktirdiğiniz hatıralar, tanıdığınız yüzler ve güvendiğiniz limanlardı, değil mi?
Hicret, işte o kapı eşiğindeki hüzünle başlar. Ama bu bir kaçış değil, bir varış niyetidir. İnsan bazen gitmeyi seçmez; gitmek zorunda bırakılır. Hz. İbrahim’in ateşi arkasında bırakıp yürüyüşü, Hz. Musa’nın Kızıldeniz’in kıyısına bıraktığı keskin bakış, Peygamber Efendimizin Mekke’den Medine’ye doğru attığı ilk adım… Hepsi aynı sarsıcı sorunun cevabıdır: İmanınız için neleri feda edebilirsiniz?
Üç Menzil, Üç İmtihan
Sözlüklerin “ayrılmak”, “terk etmek”, “ilgisini kesmek” anlamlarını verdiği hicret, aslında ruhun kendine daha geniş bir gökyüzü arayışıdır. Bu uzun yola çıkmadan önce muhacir, heybesini sadece en kıymetli olanla doldurur. Çünkü gereksiz yüklerden, kibirden ve dünyevi fazlalıklardan arınmadan menzile varılamaz. Gerçek bir hicret, neyi yanına alacağından ziyade, neyi bırakman gerektiğini bilmektir. Bu yolculukta insanı üç ayrı durak bekler:
Cebri hicret: Bazen fırtına sizi yurdunuzdan koparır. Dilini bilmediğiniz sokaklarda, yabancı yüzler arasında inancınızı bir kor gibi avucunuzda tutmaya çalışırsınız. Habeşistan çöllerine düşen o ilk ayak izleri ve Mekkeli müminlerin Medine’de bir liman arayışı, çaresizlik değil; imanın asaletidir.
İradi hicret: Bu yolculuk zorunluluktan değil, bir “dert” sahibi olmaktan doğar. İmanın güzelliğini, bir valize sığdırdığınız birkaç eşya gibi uzak kalplere taşımaktır. Sahabenin Medine’den çıkıp yeryüzüne dağılması, bir konfor terkidir; sevdiklerinden ve hatıralarından vazgeçme iradesidir.
Günahlardan hicret: Mekân değişmese de kalbin sığındığı limanın değişmesidir. Hicretin en sürekli ve en şahsi boyutu budur. Peygamber Efendimizin buyurduğu gibi: “Gerçek muhacir, Allah’ın yasakladıklarını terk edendir.” Bu, her sabah seccadenin başında yeniden niyet edilen, kimsenin görmediği ama insanı en çok dönüştüren hicrettir.
İnsan çoğu zaman bıraktıklarıyla değil, yöneldiğiyle büyür. Efendimiz Medine’ye vardığında attığı ilk adımlar, bugün için bir pusuladır: Önce bir mescit inşa etti; çünkü insanın önce kalbini yerleştireceği bir merkeze ihtiyacı vardır. Sonra ensar ile muhaciri kardeş kıldı; çünkü yalnızlık, hicretin en ağır yüküdür. Ve Medine Vesikası’nı yaptı; çünkü adalet, yeni bir hayatın temelidir.
Liman Olmak
Hicret bazen de gidene kapı olmaktır. Medine’yi Medine yapan, muhacirin cesareti kadar ensarın sunduğu o karşılıksız kardeşlikti. Birinin hicretine “liman” olmak da büyük bir ibadettir.
Belki bir gün yeniden kapıyı çekip arkanızda bırakmak zorunda kalırsınız. Belki bir şehir, belki de içinizde taşıdığınız bir ağırlık… O an kendinize şu soruyu sorun: “Neyi geride bırakıyorum ve neyi kurtarıyorum?”
Çünkü hicret, her zaman uzaklara gitmek değildir. Bazen bir hatayı bırakmak, bazen bir kırgınlığı terk etmek, bazen de kalbin yönünü değiştirmektir. Ve insan, her gerçek hicrette şunu fark eder: Asıl yolculuk dışarıya değil, içeriye doğrudur. Ve bazı kapılar, kapanmak için değil; sizi kendinize açmak için kapanır.
Hicretin Kutlu Müjdeleri
Yurdunu, Allah için arkasında bırakanlara Kur’an sadece teselli vermez; yol da açar:
- Yeryüzünde genişlik: “Kim Allah yolunda hicret ederse, yeryüzünde gidecek çok yer de bulur; genişlik de bulur.” (Nisa suresi, 4/100)
- Ahirette mükâfat: “Zulme uğradıktan sonra Allah yolunda hicret edenleri dünyada güzel bir yere yerleştiririz; ahiret mükâfatı ise daha büyüktür.” (Nahl suresi, 16/41)
- Günahların örtülmesi: “Hicret edenlerin kötülüklerini mutlaka örteceğim ve onları altlarından ırmaklar akan cennetlere koyacağım.” (Âl-i İmrân suresi, 3/195)
- Rahmet ümidi: “İman edenler, hicret edenler ve Allah yolunda cihad edenler; işte onlar Allah’ın rahmetini umarlar.” (Bakara suresi, 2/218)
