Cevap: Sevgili Rüzgâr, sormuş olduğun soru hastalarımdan sıkça duyduğum bir soru. Cevabım ise net: Sabah, öğlen, öğleden sonra veya akşam; yani istediğiniz vakitte spor yapabilirsiniz. Spordan aldığınız sonuç pek değişmez; önemli olan kişinin kendini en zinde hissettiği zaman dilimini tespit etmesidir.
Bazı insanlar sabah daha enerjik hisseder, bazıları akşama doğru. Bu durum kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Bu yüzden önce kendinizi iyi tanımalı, ona göre hareket etmelisiniz. Örneğin ben; sabahları ilaç almam gerektiğinden ikindi ile akşam arasında egzersiz yapmayı tercih ediyorum.
Özel Durumlara Dikkat Edilmeli
Tansiyon yüksekliği veya düşüklüğü olan, diyabetik ya da yaşlı bireyler için aşırı sıcak veya soğuk saatlerde spor yapmak zararlıdır. Bu koşullarda egzersiz; tansiyonda ani değişimlere, kan şekerinde düşmelere ve hâlsizliğe yol açabilir. Yaşlılar için en doğrusu bir yakını ya da eşiyle birlikte spor yapmaktır; olası sağlık sorunlarına karşı yalnız egzersiz sakınca doğurabilir.
Çok tok ya da tamamen aç karnına spor da vücuda zararlıdır. En uygun olan, hafif tok, yani “yarım karın” dediğimiz durumdur. Çocukluk yaşlarından itibaren spor alışkanlığı oluşturulmalı ve spor vücut için bir ihtiyaç hâline getirilmelidir. Hangi alanda olduğu çok önemli değil; profesyonel bir spor dalıyla uğraşılmıyorsa imkânlar ölçüsünde tüm spor dalları faydalıdır, yalnızca yaşa göre farklı tercihler yapılabilir. Belli bir yaşın üzerindekiler için en uygun seçenek hızlı ya da tempolu yürüyüşken, imkân varsa yüzme her yaşta yapılabilecek en değerli sporlardan biridir.
Kilo ve Kalori: Denge Meselesi
Hastalarımın sıkça sorduğu bir diğer soru: “Sporla kilo verebilir miyim?” Kilo almak ya da vermek, aile bütçesi gibidir. Geliriniz giderinizi aşarsa biriktirir, tersi olursa birikimden harcarsınız. Vücut da böyle çalışır: Kalori alımı harcamayı aşarsa yağ olarak depolanır; altında kalırsa depolardan harcanır.
Yaş, cinsiyet, metabolizma hızı ve günlük aktiviteye göre kalori ihtiyacı değişir. Ortalama 40-50 yaşlarında bazal metabolizma yaklaşık 2 bin kalori civarındadır. Hemen hiç egzersiz yapmadan günde 2 bin kaloriden fazla alırsak depolara yağ göndereceğiz yani kilo alacağız demektir. Karbonhidrat ve proteinler gramda 4 kilokalori, yağlar ise 9 kilokalori sağlar. Zayıflama tamamen bir matematik hesabıdır.
Her spor, harcanan kaloriye göre zayıflamaya katkı sağlar. Önemli olan düzenli ve dengeli bir şekilde egzersiz yapmaktır.
Dr. Deva’nın Reçetesi
1. Sabah ya da akşam, hangi saatte spor yapacağınıza karar vermeden önce bir hafta boyunca kendinizi gözlemleyin; enerjinizin ne zaman yüksek olduğunu not edin.
2.Egzersizden 1-2 saat önce hafif bir şeyler yiyin. Tam aç ya da tam tok karnına spora başlamayın.
3. Tansiyon veya diyabet hastasıysanız egzersiz saatinizi ve türünü mutlaka bir uzmanla birlikte belirleyin.
4.Yürüyüşü küçük adımlarla alışkanlığa dönüştürün: Önce 20 dakika, sonra 30, sonra 45. Vücudunuz ritmi öğrenince siz de bırakmak istemezsiniz.
5.İmkânınız varsa haftada en az bir kez yüzün. Eklemlere binen yükü en aza indiren, her yaşa uygun nadir sporlardan biridir.
Kes & Sakla (Buzdolabına asın, ailece sporun tadını çıkarın.)
PAZARTESİ:İşe veya okula giderken bir durak önce inin, kalan yolu yürüyün. Küçük adım, büyük alışkanlık.
SALI: Öğle arasında kısa bir yürüyüş yapın. 10-15 dakika bile metabolizmanızı harekete geçirir.
ÇARŞAMBA:Bu akşam asansör yerine merdiveni seçin. Vücudunuz farkı hissedecek.
PERŞEMBE: Egzersiz öncesi ve sonrası su içmeyi unutmayın. Susuz kas, yorulan kastır.
CUMA: Hafta sonu planı yapın. Kiminle, nerede, ne kadar yürüyeceksiniz?
CUMARTESİ: Ailenizle ya da arkadaşlarınızla buluşun; yürüyüş, bisiklet veya yüzme. Seçim sizin.
PAZAR:Bu hafta kendinizi nasıl hissettiniz? En zinde olduğunuz saati not edin, sporunuzu o saate göre planlayın.
