Öğretmenin hâli üçtür:
Katı. Sıvı. Gaz. Bunu hiçbir fen bilgisi kitabı yazmaz.
Katı öğretmenin şekli bellidir. Kabına göre değişmez.
Sınıfa girmez; sınıf onun kalıbına girer. Masasının yeri bellidir. Sesinin tonu, kaşlarının açısı, öfkesinin rengi.
Katı öğretmen cetvelleri sever. Şiiri ölçer. Sevgiyi. Teneffüsü. Gözlerin ışığını, saçların kokusunu, ayakkabı bağcıklarını.
Doğru cevapları bellidir.
Yanlış cevapları daha bellidir.
Erime noktası yüksektir.
Bir çocuğun ağlaması yetmez. Bazen bütün sınıf gerekir.
Sıvı öğretmenler de vardır. Mahcup çocuğun yanında seslerini küçültürler. Anlamayana yeniden anlatırlar. Aynı cümleyi daha yüksek sesle söylemenin ikinci bir anlatım olmadığını bilirler. Birine kısa söylerler. Birine uzun. Bazen hiç söylemezler. Beklerler. Çünkü bazı çocukların cevaptan çok zamana ihtiyacı vardır.
Sıvılar yukarıdan aşağıya akar. Sıvı öğretmenler bazen aşağıdan yukarıya. Yeni öğrenenin önüne bütün kitapları koymazlar. Çünkü bazı kitaplar erken verilince geç anlaşılır. Çocuk yere oturursa yere otururlar. Boyları kısalmaz. Sözün yolu kısalır.
Sıvı öğretmenlerin de cebinde kırmızı kalem vardır.
Ama kırmızının sadece yanlışın rengi olmadığını bilirler. Bazen bir çocuğun cümlesinin altını çizer, “Burada güzel bir şey var.” derler.
Çocuk o cümleyi kırk bir yıl taşır.Suyun hafızası tartışmalıdır. Çocuğunki değil.
Bir de gaz öğretmenler vardır. Belirli biçimleri yoktur. Hacimleri de. Sınıfa sığmazlar. Zamana da. Öğrencileriyle teneffüse çıkarlar. Eve giderler. Sokağa. Bir gün bir kararın içine. Bir gün bir öfkenin tam ortasına.
Gaz öğretmenin kendisi gitmiş olsa da hareketi kalır. Bazen elinin sıcaklığı zamanın içinden geçer. Medine’de bir çocuğun başını okşayan el çoktan çekilmiştir mesela. Ama asırlar sonra başka bir el, başka bir çocuğun başına uzanır. Kimse nereden öğrendiğini sormaz.
El değişmiştir. Hareket değil.
Bütün öğretmenler yazar.
Katı öğretmen deftere.
Sıvı öğretmen insana.
Gaz öğretmen zamana.
Kimin yazdığı bazen unutulur.
Yazı kalır.
Maddenin hâlleri sıcaklıkla değişir. Öğretmenin hâlleri de belki. Buradan sonrası fen bilgisinin konusu değildir.
Bazı öğretmenlerin sözü ilk zilde biter.
Bazılarınınki sûra kadar…
